Things I Love & Things I Hate

Efficiënt

Het was ergens in de tweede week van onze vakantie in Frankrijk. De meegenomen thrillers had ik al lang uit. De krantenmolen van de campingwinkel had die ochtend alleen nog de Telegraaf van de vorige dag, de Daily Mail en een vergeelde Le Monde Diplomatique. Surfen op de iPhone was door de slechte ontvangst nauwelijks mogelijk. Het enige dat mij restte was het lezen van etiketten op de producten die op onze lunchtafel stonden. Ik moet zeggen dat die lectuur me helemaal niet tegenviel. Er viel in elk geval wat te lachen. 

Lees bijvoorbeeld eens dit etiket op een fles Contrexeville mineraalwater.

 

Efficiënte smaak ... je moet er maar op komen. Misschien is de vertaling uit het Frans ook niet helemaal zuiver, 'efficace' lijkt me 'effectief' en niet 'efficiënt'. Maar dat terzijde.

Mineraalwater wordt meestal geassocieerd met begrippen als 'zuiver', 'gezond' of 'natuurlijk'. Efficiënt is absoluut een vondst op dat terrein. Maar er is denk ik toch een probleempje. Ik kan het mis hebben maar volgens mij is  'efficiënt' helemaal geen fijn woord. Het is een woord dat mij doet denken aan ontslagrondes, minder service en minder kwaliteit. Wanneer bedrijven het moeilijk hebben proberen ze vaak om 'efficiënter' te gaan werken. Meestal voorspelt dat weinig goeds. Het woord geeft mij dan ook geen lekkere smaak in de mond.

Laten we hopen dat het bij 'efficiënt' mineraalwater blijft. En dat 'flexibele' boter, 'pro-actief' brood en 'comptetitieve' tomaten ons bespaard blijven.

 

Het ampersandvirus

Een vriend van mij, een visueel ontwerper, heeft als digitaal alter ego de naam 'Captain Ampersand' gekozen. Ik vind het een leuke naam. Het zou ook een goede bandnaam zijn. En het is heel erg 2000-nu. Want er waart een heus ampersandvirus rond. 

Ampersand is de naam van het 'en-teken', de '&'.  Het teken is ontstaan als een ligatuur, een verbinding van de 'e' en de 't', die samen het woord 'et' vormen, oftewel 'en' in het Latijn . Bij sommige lettertypes is deze oorsprong nog zichtbaar. Hier is de ampersand bijvoorbeeld in het Trebuchet font:

 

 

De naam van de ampersand komt uit het Engels en is een samentrekking van het zinnetje 'and per se and'. Hoe dat precies zit kun je op Wikipedia lezen. De ampersand komt al snel in beeld wanneer er sprake is van begrippen, merknamen of productnamen die uit twee min of meer gelijkwaardige delen bestaan, denk bijvoorbeeld aan R&B, H&M, Pauw  & Witteman, Bagels & Beans, Abercrombie & Fitch of Ernst & Young.  

De ampersand is van alle tijden maar we grijpen er tegenwoordig iets makkelijker naar dan vroeger. Zo werd Rock&Roll in de jaren vijftig/zestig meestal geschreven als Rock 'n Roll of Rock and Roll. Mogelijk komt dat omdat we in een steeds visuelere cultuur leven. De ampersand is een visueel aantrekkelijk en opvallend teken dat allerlei expressieve mogelijkheden biedt. Visueel ontwerpers zijn er gek op. 

Zo krijgt zelfs het saaie V&D dankzij een vrolijke ampersand iets fruitigs. Dat was met 'V en D' nooit gelukt:

  

Het logo van Bagels & Beans heeft er zelfs twee: 

 

En ook in het beeldmerk van Natuur en Milieu staat een sterk gestileerde ampersand centraal:

 

Prachtig allemaal. Maar met ampersands is het wel een beetje als met Engelse drop: als je er te veel van neemt wordt je er vrij snel misselijk van. 

En toch staan de etiketten op veel producten vol met ampersands. Dingen zijn nooit gewoon 'dit'. Ze zijn altijd 'dit&dat' of 'zus&zo'. Waarom? Ik vermoed dat er een soort onzekerheid meespeelt. Stel je bent fabrikant van shampoo's. Als je een drogist binnenloopt dan is het aantal shampoo's dat je vanuit de schappen toelacht gigantisch.  Introduceer dan nog maar eens een nieuwe. 'We moeten duidelijk maken dat onze shampoo geen gewone shampoo is', hoor ik ze denken. Het wordt dus geen 'shampoo', waar je alleen je haar mee kunt wassen, maar  een 'Body gel & shampoo' of kortweg een 'Hair&Body'. En als het ergens naar ruikt dan ruikt het liefst naar twee dingen tegelijk: 'Orange&Chocolate' of 'Kamille&Citroen'. En er zit natuurlijk nooit één heilzaam ingredient in maar altijd twee: 'nu met Aloë Vera & Ylang Ylang'. Is de shampoo echt maar voor één soort haar geschikt? Geen nood, zoek er een soort synoniem bij. 'Fijn&Dun'  klinkt natuurlijk fijner dan 'Dun'. En heb je een crème die echt alleen voor de handen bedoeld is en niet voor het lichaam of het gezicht? Geen probleem: met 'Hand&Nail crème' heb je er toch weer een ampersand in. Een oud gezegde in de marketing luidt: 'If you can't convince them confuse them'. 

Maar aangezien alle fabrikanten dezelfde strategie lijken te volgen, ligt er een mooie kans voor degene die wel durft. Die gewoon 'shampoo' op het etiket zet. 'Shampoo - Gewoon voor op het hoofd - met Dennengeur'. En verder niets. Zeker geen ampersands.

 

 

 

 

Het draait allemaal om vertrouwen

Hier en daar wordt al gesproken van 'Kapitalisme 3.0'. In deze fase van het kapitalisme gaan bedrijven, zo is de verwachting, respectvoller om  met consumenten, werknemers en milieu. Dat lijkt allemaal voor de hand liggend. Maar in 'Kapitalisme 2.0' lag de nadruk meer op het tevreden houden van de beleggers en daarmee kwamen klanten, personeel en duurzaamheid nog wel eens in de knel. Door deze nogal boekhoudkundige manier waarop veel bedrijven in de maatschappij stonden, raakte 'Kapitalisme 2.0' uiteindelijk in een crisis. En die crisis heeft veel vertrouwen gekost. 

Decennialang konden grote bedrijven, zoals de AEX genoteerde multinationals, rekenen op een bijna naïef vertrouwen onder hun klanten. De consument geloofde dat de hypotheken en leningen van de grote banken eerlijke producten waren, dat de levensmiddelen in de bekende supermarkten vers en gezond waren. Inmiddels weten we dat dat niet altijd het geval was. En dus zijn we met zijn allen een stuk cynischer geworden. 

Zo kocht ik vorig jaar tijdens een vakantie in Frankrijk een doosje eieren. Er stonden heel poëtische teksten op: 'Net als vroeger, op het stro gelegd'. En de pittoreske foto toonde een rustiek stenen boerderijtje met een paar kippen in een bloemrijk grasland. Ik heb er smakelijk om gelachen want ik geloofde er helemaal niets van. En ik stelde me voor hoe malafide marketeers even smakelijk hadden zitten lachen toen ze de misleidende verpakking voor hun legbatterijeieren lieten maken...

De eieren waren echter prima: smaakvol en met zo'n mooie donkergele dooier. En later heb ik de keurmerken en zegels op de verpakking eens opgezocht op internet en wat bleek? Het ging, als ik het allemaal goed begrepen heb, daadwerkelijk om vrije uitloopeieren van goede kwaliteit. Kortom: mijn cynisme was niet helemaal terecht. 

Ik ben vast niet de enige 'cynical consumer'. Daar moeten er meer van zijn. Fabrikanten en marketeers zullen dus extra hard hun best moeten doen om het vertrouwen van mij en miljoenen andere consumenten weer terug te winnen. Dat kunnen ze alleen maar doen door eerlijke producten te maken, eerlijke informatie te verstrekken en goede service te leveren. Dat wordt hard werken, maar er is geen alternatief.

 

 

 

 

 

Foursquare... wordt dat nog wat?

Ik heb beloofd dat ik ook zou schrijven over 'things i hate'... nou ja, dingen die ik minder geweldig vind. Foursquare is zo'n ding, of liever gezegd, was zo'n ding.  Foursquare was een van de eerste grote 'location-aware' apps. Het maakt, zoals alle location-aware services, gebruik van het feit dat je telefoon of tablet weet waar hij is. Aangenomen wordt dat jij daar dan ook bent. Dat was aanvankelijk heel cool. Het was leuk om te zien dat het werkte, dat de plekken werden herkend, dat je er kon 'inchecken', dat je badges kon verdienen en zelfs 'mayor' kon worden van een plek, als je er maar vaak genoeg kwam en iedere keer braaf incheckte. Maar al vrij snel begon dat te vervelen. Bij mij tenminste wel. Natuurlijk, het was ook best geinig om te zien waar je vrienden of kennissen waren, voorzover die op Foursquare zaten dan. Maar kreeg je te vaak van dit soort berichten in je Twitter of Facebook stream dan werd Foursquare zelfs een bron van ergernis. Kortom: het was tot nu toe een tamelijk kinderachtig speeltje.

Desondanks is het aantal Foursquare gebruikers in de loop van de tijd gegroeid naar 6 miljoen. Dat lijkt misschien veel. Maar het is lang niet zo veel als het aantal gebruikers van Twitter (bijna 200 miljoen) of Facebook (ruim 600 miljoen). Eigenlijk valt het dus, ondanks de enorme hype rond 'location-aware' apps een beetje tegen. 

Het is niet makkelijk om te voorspellen wanneer een bepaalde innovatieve technologie groot gaat worden. Gartner, een Amerikaans onderzoeks- en adviesbureau, probeert dat wel. Ieder jaar komen ze met de zogenaamde Hype Cycle. Die bestaat uit een aantal standaard fasen waar iedere nieuwe technologie doorheen lijkt te gaan: de Technologische Trigger, de Piek van de Hoge Verwachtingen -de Kloof van de Teleurstelling - de Helling van Verlichting en het Plateau van Productiviteit.

In de Gartner Hypecycle bivakkeren location-aware services al jaren op de 'Helling van de Verlichting'. Dat is eigenlijk vreemd. De techniek bestaat al enige tijd en met de komst van de iPhone werden location-aware apps gemeengoed, eerst met Google Maps en snel daarna met een groot aantal andere apps. Dus wat dat betreft lijkt die hypecycle niet helemaal te kloppen. Location-aware apps zijn er immers al lang en ze worden ook nog eens veel gebruikt. Maar waar het tot nu toe nog een beetje aan ontbrak was de toegevoegde waarde: hoe kun je er geld mee verdienen. En dat lijkt nu te gaan veranderen. Veel marketeers en futurologen verwachten dat 2011 het jaar van de location based marketing wordt. Waarom denken ze dat?

1. Steeds meer mensen hebben smartphones en/of tablets.

2. Steeds meer mobile apps krijgen location-aware functionaliteit.

3. De apps worden steeds gebruiksvriendelijker en laagdrempeliger. Google Places maakt het bijvoorbeeld heel erg makkelijk om plaatsen te raten en te reviewen. 

4. Veel functionaliteit is pas interessant als er een bepaalde kritische massa bereikt wordt. Twee laaiend enthousiaste reviews van een cafe of restaurant zeggen niet zo veel, die zijn waarschijnlijk van een vriend en een neef van de eigenaar. Veel location-aware apps bereiken nu pas die kritische massa. Hoeveel reviews hebben de location-aware apps over Cafe de Ysbreker? Google Places heeft 23 reviews, Foursquare 13 en Yelp 10. Ok, ok, Google speelt een beetje vals: het aggregeert reviews van verschillende reviewsites (als iens.nl bijvoorbeeld) en reviews van Google gebruikers, die ook via Maps kunnen zijn geplaatst. Desalniettemin geen slechte overall score. 

Er is dus een aantal goede redenen om te denken dat 2011 eindelijk het langverwachte jaar van location-based marketing zal worden. 

Het aantal location-based marketing campagnes groeit inderdaad snel. Dit maakt dat er voor shoppers en stappers steeds meer te halen valt. Het werkt over het algemeen zo: zodra je in de buurt bent van een bepaalde winkel (of restaurant, sportclub, cafe etc) wordt je uitgenodigd om daar in te checken. En door in te checken spaar je punten, krijg je kortingen, maak je kans op prijzen, speciale aanbiedingen etc. Er is één nadeel: je moet wel Foursquare of Google Places hebben geopend en je moet, al winkelend, geregeld kijken welke locaties worden gesuggereerd. Dat is niet zo handig. Shopkick maakt het nog makkelijker: je spaart punten (de zogenaamde 'Kickbucks') door gewoon ergens binnen te lopen. De check-in is dus automatisch. En later kun je die punten dan weer inwisselen voor bioscoopkaartjes, restaurantvouchers etc. Shopkick wordt wel de Foursquare voor de shoppers genoemd. Maar Shopkick is nog klein: 750.00 gebruikers, alleen in de US.

Foursquare heeft inmiddels genoeg volume om te profiteren van die groei in location-based marketing. Natuurlijk, Google en Facebook zijn veel groter, maar ze hebben allebei nadelen. Google Places mist bijvoorbeeld het sociale element. En Facebook Places heeft meerdere serieuze nadelen: als je ergens incheckt deel je dat  automatisch met al je Facebook vrienden. Dat zijn er meestal meer dan je Foursquare vrienden en het grootste deel ervan wil je eigenlijk niet lastig vallen met je check-ins. Daar komt bij dat je zelf door anderen kan worden 'getagd' bij een check-in. Je wordt dan als het ware mee ingecheckt, zonder dat je daar iets aan kan doen in je eigen privacy settings. Stel je voor dat je beloofd hebt die dag ergens aan te werken en iemand checkt jou in op het strand...

Kortom, misschien is Foursquare zo gek nog niet.  Maar dan moet het wel snel een paar stappen maken. En weg zien te komen van de 'killroy was here' benadering waar het mee begon. Niet in de laatste plaats omdat het zulke grote concurrenten heeft. Facebook Places is in Nederland nog altijd niet available, maar onlangs is er al wel er een dag proefgedraaid met Places, inclusief Deals. Het wordt spannend te zien wat er zal gebeuren als Facebook Places in Nederland live gaat. Gaan Facebook gebruikers massaal inchecken of kiezen ze toch voor Foursquare?

 

Cognitive bias

Ik heb hier vorig jaar al eens over getwitterd. Maar het blijft mij intrigeren. Hoe intelligent en rationeel je ook denkt te zijn, je denken wordt op allerlei manieren in een bepaalde richting gestuurd. Vaak in een richting die helemaal niet zo rationeel is. En zonder dat je je daarvan bewust bent. Psychologen noemen dat 'cognitive bias'. Het concept van cognitive bias werd in 1972 geformuleerd door Amos Tversky en Daniel Kahneman. Er zijn inmiddels tientallen vormen van cognitive bias beschreven. Om een voorbeeld te geven: het Illusory superiority effect, ook wel of 'Dunning-Kruger', better-than-average' of 'Lake Wobegon' effect genoemd. Veruit de meeste mensen zullen zeggen dat ze beter dan gemiddeld zijn in een bepaalde taak, bijvoorbeeld hoofdrekenen of autorijden. Maar dat is, zonder in een discussie over de definitie van 'gemiddeld' te willen belanden, niet zo waarschijnlijk. Het punt is dat niemand het leuk vindt om zichzelf te zien als een benedengemiddeld. Deze illusie, deze cognitive bias ergens wel gezond. Maar niet rationeel. En zo zijn er heel veel manieren waarop ons denken, primair in dienst van ons welbevinden en overleven, minder rationeel is dan je zou denken. Een prachtig overzicht van illusies vind je hier.

De vraag is hoe je van deze inzichten gebruik zou kunnen maken als designer. Hier is natuurlijk ook al eens over nagedacht. Onder andere door Joshua Porter.  Wordt vervolgd...

 

Ik ben een urban nomad!

Dat is nou leuk. Ik lees in Frankwatching dat één van de vijf sociale trends voor 2011 de 'rise of the urban nomad' is. 'Urban nomads' waren dat geen zwervers? Ja oorspronkelijk wel, maar inmiddels heeft het een nieuwe betekenis gekregen: het zijn professionals die niet perse van 9 tot 5 werken en niet perse op een kantoor. Nee, waar de koffie goed is, daar gaan ze met hun laptop zitten werken of zelfs vergaderen. Precies zoals ik regelmatig doe. Meestal in de IJsbreker. En dat bevalt inderdaad heel goed. Ha, ik ben een trend!

Te laat

Laatst was ik in een platenzaak. Zo heette dat tenminste vroeger. Later werd het een CD-winkel. Nu is er geen echte naam meer voor, een shop met games, movies en music dus. Ik was verbaasd dat er nog CD's worden gemaakt en, naar ik aanneem, worden verkocht. Want die koop ik zelf al jaren niet meer. Het aanbod dat ik zag liggen was eigenlijk best aantrekkelijk. Classic albums voor 5 à 10 euro. Ok, soms waren ze iets duurder, zo rond de 15 euro. Maar dan kreeg je er altijd iets bij: een concert-DVD, een extra bonus CD of zelfs een hele stapel andere albums van dezelfde artiest. Ik kwam in de verleiding om van alles en nog wat te kopen, zo verleidelijk waren die aanbiedingen. Totdat ik bedacht: ho, maar dat heb ik allemaal al. Dus ja... mosterd na de maaltijd! Het is onbegrijpelijk dat de platenmaatschappijen dit niet veel eerder hebben bedacht. Dan was hun markt misschien niet zo ingestort. Het antwoord van de muziekindustrie op de komst van de mp3 en alle andere veranderingen in de markt kwam er uiteindelijk dus wel, maar echt veel en veel te laat. 

 

Erfgoed en crowdsourcing

In de roman 'Juliet Naked' van Nich Hornby is Annie, de vrouwelijke hoofdpersoon, conservator in een lokaal museum. Zij heeft een tentoonstelling gepland over de hittegolfzomer van 1964, toen een haai het strand op spoelde. Via alle relevante websites heeft ze mensen gevraagd om fotografisch materiaal uit die periode. Annie en haar museum doen aan 'crowdsourcing'.

Gisterenavond was er in de 'arena' van de Reinwardtacademie in Amsterdam een discussieavond over 'erfgoed en crowdsourcing'. Erfgoed staat voor gebouwen, verzamelingen, voorwerpen en plaatsen  die een grote culturhistorische betekenis hebben. De instellingen (musea, archieven etc) die dit erfgoed beheren vormen samen de erfgoedsector. 

Van crowdsourcing wordt gesproken wanneer bepaalde taken die traditioneel worden uitgevoerd door betaalde medewerkers worden geoutsourcet aan een ongedefinieerd publiek. Iedereen die wil kan een bijdrage leveren. Het idee hier achter: twee weten meer dan een en vele handen maken licht werk. Het was vooral het boek 'The Wisdom of Crowds' van James Surowiecki (2004) dat deze gedachte vleugels gaf. Bekende voorbeelden van crowdsourcing zijn open-source software en wikipedia. Internet leent zich natuurlijk bij uitstek voor crowdscourcing.

Het idee om het publiek mee te laten werken aan musea was op zich niet nieuw, dat is in het verleden ook al wel eens gedaan. Mensen werden dan via de krant opgeroepen om fotografisch materiaal uit een bepaalde periode aan te dragen. Maar internet maakt het veel makkelijker. In museumland is crowdsourcing een belangrijke trend. Het handboek van die trend is 'The Participatory Museum' van Nina Simon.

De 'arena' van de Reinwardtacademie was goed vol. Studenten, mensen uit de erfgoed sector en veel geinteresseerden zoals ik. De avond werd geopend door Bram Koster van 'Bijgespijkerd' en 'ODMedia' die in een vergelijking met de Top2000 liet zien dat crowdsourcing meestal 'audience sourcing' is. Dat wil zeggen dat je niet zozeer de hele wereld bevraagt maar een specifieke doelgroep. Een stelling die tot aardig wat discussie leidde. Na Bram kwamen een viertal experts aan het woord, ieder voor 5 minuten. En zij lieten stuk voor stuk inspirerende, leuke voorbeelden zien van projecten in de erfgoed sector waarbij crowdsourcing op een succesvolle manier wordt ingezet. Annemarie van Eekeren (Amsterdam Museum) had het over Buurtwinkels.nl, Irene van Renselaar (Museum Rotterdam) over De Stad als Muze, Jasper Visser (Nationaal Historisch Museum) over Nieuwe Groeten uit NL en Roy Creemers (Amsterdams Fonds voor Kunst) over Voor de Kunst. De discussie die er op volgde ging onder andere over de vraag in hoeverre een tentoonstelling waarbij gewerkt is met crowdsourcing  wel echt de stem van de 'crowd' laat horen. En in hoeverre dat wenselijk zou zijn. De experts waren van mening dat conservatoren altijd nodig blijven. Om het kaf van het koren te scheiden, om de input om te zetten in een verhaal en om het verhaal vorm te geven. Ik vond het een inspirerende avond, vooral omdat het een onderwerp is op het snijvlak van mijn studie (geschiedenis) en mijn werk (UX design). Ik denk dat die avond eigenlijk veel te kort was. Er valt nog veel meer te zeggen over dit onderwerp. Maar dat doe ik op een andere plek.

 

 

140 karakters is niet altijd genoeg...

140 karakter krijg je van Twitter. Daar kun je nog best veel mee doen. Zeker als je handige tooltjes als bitly, twitpic etc inzet. Maar soms is het echt niet genoeg en vandaar deze microblog. Voor gedachten die iets langer zijn dan een tweet zonder dat het nou meteen een heel artikel wordt.

Things i love and things i hate. Blog over UX design en andere passies.

Zo heet het. Voorlopig tenminste. Dat 'thing i hate' behoeft misschien enige uitleg. Want het is logisch dat je schrijft over dingen waar je van houdt, die je leuk vindt. Maar ik denk dat er op het internet iets te veel wordt ge-like-t, vandaar dat ik het leuk vind om juist ook eens te schrijven over dingen die ik helemaal niet goed of mooi vind maar juist exemplarisch slecht. Want niet alleen gedeelde voorkeur maar ook gedeelde afkeer kan mensen binden!